ولى عرف را در ناحيه تبيين مفاهيم و موضوعات شرعى حجت دانسته و از صدر اسلام به آن اعتبار داده‌اند . نزد اهل سنت ، عرف در حدود نيمه قرن دوم هجرى به عنوان منبع مستقل براى شناخت احكام شرعى پذيرفته شده است . برخى اعتقاد دارند نخستين كسى كه عرف را در شناخت احكام شرعى در حوزه استنباط و اجتهاد پذيرفت « ابو حنيفه » و بعد از او « مالك بن انس » بود و از آن زمان به بعد اهل سنت به‌طور گسترده از راه عرف و مصالح مرسله به استنباط احكام شرعى دست زدند . طباطبايى حكيم ، محمد تقى ، الاصول العامة للفقه المقارن ، ص 423 . جناتى ، محمد ابراهيم ، منابع اجتهاد ( از ديدگاه مذاهب اسلامى ) ، ص 399 . سير تحول اصول فقه ر . ك : تاريخ اصول فقه سير علم اصول ر . ك : تاريخ اصول فقه سيره عادت مستمرّ مردم يا گروهى خاص بر انجام يا ترك كارى كلمه « سيره » اسم مصدر از ماده « سير » و بر وزن « فعله » است ، كه در زبان عربى بر نوع دلالت مىكند ؛ براى مثال ، « جلسه » به معناى نشستن ، ولى « جلسه » به معناى سبك و نوع نشستن مىباشد ؛ بنابراين « سير » يعنى رفتار ، ولى « سيره » يعنى نوع و سبك رفتار . سيره در اصطلاح ، يعنى استمرار روش و شيوه مستمر عملى در ميان مردم بر انجام كارى و يا ترك عملى . و اگر مراد از مردم ( ناس ) همه عقلا باشد ، اين سيره را سيره عقلا و اگر همه مسلمين يا پيروان مذهب و يا گروهى خاص از مسلمانان باشد آن را سيره متشرعه مىنامند . نكته : سيره عقلايى گاهى براى اثبات حكم واقعى به كار مىرود ، مانند سيره عقلا بر اين امر كه حيازت سبب ملكيت است و يا احراز رضايت قلبى مجوز تصرف در مال غير است هرچند او اذن زبانى بر تصرف نداده باشد ؛ مثال اول براى احكام وضعى و مثال دوم براى احكام تكليفى است . و گاهى سيره عقلايى براى اثبات حكم ظاهرى به كار مىرود ، مانند سيره عقلا بر اينكه قول لغوى ، ظواهر كتاب ، خبر ثقه و غير اين‌ها حجت مىباشد . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 159 . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 127 . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 3 ، ص 327 . جناتى ، محمد ابراهيم ، منابع اجتهاد ( از ديدگاه مذاهب اسلامى ) ، ص 413 . مختارى مازندرانى ، محمد حسين ، فرهنگ اصطلاحات اصولى ، ص 145 . طباطبايى حكيم ، محمد تقى ، الاصول العامة للفقه المقارن ، ص 199 . سيره اسلامى ر . ك : سيره متشرعه سيره اصحاب ائمه عليهم السّلام عادت مستمر اصحاب ائمه عليهم السّلام بر فعل يا ترك كارى سيره اصحاب ائمه عليهم السّلام ، كه در حقيقت ، نوعى از سيره متشرعه به شمار مىآيد ، به معناى طريقه و روشى مستمر است كه اصحاب ائمه عليهم السّلام در عمل ، به آن ملتزم بوده و بناى عملى خود را برآن قرار داده‌اند ، مانند سيره اصحاب بر « اخفات » در نماز ظهر جمعه ، و عمل نمودن به خبر ثقه . نيز ر . ك : سيره متشرعه . ايروانى ، باقر ، الحلقة الثالثة فى اسلوبها الثانى ، ج 4 ، ص ( 371 - 370 ) . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 4 ، ص 238 . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 3 ، ص 333 . مجاهد ، محمد بن على ، مفاتيح الاصول ، ص 346 . سيره زمان تشريع ر . ك : سيره معاصر معصوم عليه السّلام سيره زمان معصوم عليه السّلام ر . ك : سيره معاصر معصوم عليه السّلام سيره شرعى ر . ك : سيره متشرعه سيره صحابه عادت عملى صحابه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بر فعل يا ترك كارى سيره صحابه ، بناى عملى مستمر صحابه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله بر انجام و يا ترك كارى است . بحث سيره صحابه و حجيت آن بيشتر نزد اهل سنت مطرح است ، زيرا آنها از همان ابتدا راه رسيدن به سنت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله را با گفتن « حسبنا كتاب اللّه » به روى خود بستند و از عترت آن حضرت كه معصومان و امامان امت اسلامى عليهم السّلام بودند ، چشم پوشيدند و به ناچار براى استنباط احكام ، به سيره صحابه روآوردند . از نظر شيعه مسلّم است كه اگر سيره صحابه مورد رضايت و تأييد شارع و پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله باشد ، حجيت دارد ، و گرنه ، به‌خودىخود هيچ‌گونه اعتبار و حجيتى ندارد . نكته : اهل سنت سيره صحابه را به‌طور مستقل حجت مىدانند ، اما شيعه معتقد است سيره صحابه از باب سيره متشرعه است و در صورتى كه از قول معصوم عليه السّلام كشف نمايد حجت است . جناتى ، محمد ابراهيم ، منابع اجتهاد ( از ديدگاه مذاهب اسلامى ) ، ص ( 84 - 80 ) .